Biktima zuzena, delitu baten ondorioz beregan edo bere jabegoarengan kalte zuzena jaso duen norbanakoa da
bereziki min fisiko edo psikikoa, kalte emozional edo ekonomikoa jasan duena.
Zeharkako biktima, delitu baten ondorioz hildako edo desagertutako norbanakoaren
senidea da. Beti ere, gertaeren arduraduna ez bada.
4/2015 Legea, apirilaren 27koa, Delituaren Biktimaren Estatutuarena
Kasuak kasu, legezko definizioez haratago, biktimologiak baditu
biktimaren edo bizirik atera denarentzako bestelako definizioak
Justizia Errestauratiboa
Justizia Errestauratiboa irizpide eta praktika multzo bat da
Kanadan sortu zen 70. hamarkadan
eta egun proiektu oso ezberdinak daude munduan zehar
kontinente guztietan ezarri da
delitu mota guztietan erabiltzen da
zigor-prozeduraren fase ezberdinetan erabili ohi da
baita zigor-prozedura amaitu ostean ere
eta helduekin zein adingabeekin erabiltzen da
Azpimarratu behar da proiektu hauek
profesionalek jarri dituztela abian
biktimekin eta lege-hausleekin lan egiten zuten
profesionalek
nolabaiteko frustrazioa zuten
justizia zigortzailearekin
sarritan justizia zigortzaileak
ez dituelako zilegi diren beharrak asetzen
edo are gehiago
batzuetan okertu egiten du
kaltetutako norbanakoen egoera
Oinarrizko osagaiak hurrengoak dira:
borondatezkoa izatea
errespetua
entzuteko eta elkarrizketarako
prest egotea
konpontzeko prest egotea
konpontzearen ideia hori
zigor justizian dagoen ideiaz haratago doa
konponketa modu ezberdinetara egin daiteke:
prestazioak eman daitezke,
konponketa ekonomikoa izan daiteke
edo sinbolikoa izan daiteke
Nolabait esateko
Justizia errestauratiboak bilatzen du
bide zailak ibiltzea
zigor justiziarekin ezinezkoak diren bideak ibiltzea
Errespetatu beharreko irizpide juridikoak daude eta
ezartzerakoan zorroztasuna ezinbestekoa da
Nazio Batuek eta Europako Kontseiluak ezarritako corpus
juridikoak daude eta Espainian zehazki
4/2015 Legea, apirilaren 27koa dago
Horregatik Justizia errestauratiboa
ez da erraza
ez da erraz ibil daitekeen justizia mota
ez da inpunitatea
ez da, ezta ere, barkamena
barkamena ekar lezake,
baina ez da hori bere helburu garrantzitsuena
Metodologia
Justizia errestauratiboak metodologia
ezberdinak proposatzen ditu
badirudi bitartekaritza bakarrik dagoela
baina beste asko daude
Biktimizazio oso larrientzako eta terrorismo kasuetarako topaketa errestauratiboak
Biktimen panelak
Komunitatean konponarazteko programak
Espetxetik irten aurreko zeremoniak
Biktimei laguntzeko zirkuluak
Bakezko zirkulu sendatzaileak
Biktimizazio sexualaren arloko laguntza eta biktimarioen erantzukizun zirkuluak
Metodologikoki zirkuluak
aukera ematen du
parte hartzeko, hitz egiteko
delituen ondoriei buruz
Mina egin duen norbanakoaren
eta mina jaso duenaren arteko
aurrez aurreko bat baino gehiago da
Kaltetuak gertuko norbanakoez
inguratuta daude
eta komunitateko beste norbanako
batzuk ere egon daitezke zirkuluan
azken horiek, nolabait kaltea jasan dutenak
izan daitezke
Zirkuluaren balioa da
metodologikoki,
komunikazioa sekuentziala da
norbanako batek bestearen ostean
hitz egiten du
eta hitz egiten duenak
objektu bat du eskuan
hitz egiteko txanda ematen diona
Zirkuluan edozein biktimizazio mota
landu daiteke
eta akordioak ere
erdietsi daitezke, noski
Bidea amaigabea da,
Justizia irekia da
hainbat kasu iritsi zaizkigu
zenbaitetan 20 edo 30 urteren ostean
justizia errestauratiboa landu nahi duten
norbanakoak daude
zerbait dago hor
eta justizia klasikoak jada ez du esateko ezer
alegia, kasua amaitu zen
dagoeneko ezin da beste ezer egin
Baina Justizia errestauratiboak
bai eman dezake erantzun bat
Bilatzen duena
sortu den mina ikustaraztea da
injustizia horrek sortu duen kalteak
denboran irauten du
nahiz eta epaituta egon
zer egin dezakegu?
zer egin dezakegu aurrera jarraitzeko?
zer egin dezakegu
bide berriak aurkitzeko
elkarrizketa irekiak sortzeko
ñabardurak onartzen ikasteko
bestearen lekuan jartzen ikasteko
erreparazioa eta norberaren ardura
oinarri behar dituen elkarrizketa da
nolabait laguntzea da
ibiltzeak berak lagundu
egin dezakeela uste dut
bakarrik ibili gaitezke
batzuetan bidea dagoeneko ibilita dago
baina norbanako horiek
beste batzuekin ibili nahi dute
Bidearen kontzeptua interesgarria da
batetik bidea bera dago, fisikoa
ibili zaitezke
atzera egin dezakezu
zure bide propioak sor ditzakezu
baina denbora eta prozesua ere
interesgarriak dira
ez da hautatu beharreko zerbait
askotan aukera bat da
posibilitate bat
gehitu daitekeen aukera bat izan daiteke
edo alternatiba bezala planteatu daiteke
Ibiltzea metafora bezala
interesgarria da
ibiltzea eta bidea desegitea ahalbidetzen duelako
batzuetan ibilitakoa desegin behar dugu
beste bide batzuk hautatzeko
eta bide berriak sortzeko
bide horiek ez dira
norbanako guztientzako egokiak
bide indibidualak dira
zehazki biktimentzat
biktimaren estatutuak indibidualizazioa
aipatzen du
eta nire ustez indibidualizazio hori
praktika errestauratiboen bitartez
bakarrik gauzatu daiteke
aukera anitzak eskaintzen direlako